Maria van Brabant.
Maria van Brabant. (Foto: )

Expositie Maria van Brabant in Museum Helmond

De nieuwe expositie Maria van Brabant, Keizerin, is een beeldend eerbetoon aan het leven van deze vrouw die Vrouwe van Helmond was en een vooraanstaand inwoner van de stad.

HELMOND - Maria van Brabant wordt geboren in 1189/1190. Ze is de oudste dochter van hertog Hendrik I van Brabant (1165-1235). Tot aan de geboorte van de eerste zoon (Hendrik II in 1207) is Maria voorbestemd om haar vader op te volgen als hertogin. Deze toekomstige machtspositie maakt haar al op jonge leeftijd tot een begerenswaardige bruid. Het hertogdom Brabant is een wijdverbreid en rijk domein met aanzienlijke invloed. De hertog is zich goed bewust van zijn machtspositie, maar streeft altijd naar meer. Hij sluit allianties en vecht mee in oorlogen, maar zijn steun is ook te koop voor geld en goederen. Dit maakt hem dikwijls tot een aantrekkelijke maar ook onvoorspelbare bondgenoot. In deze machtspolitiek speelt Maria bijna haar hele leven een belangrijke rol.

Heilige Roomse Rijk

Al op jonge leeftijd weet Hendrik I Maria te verloven met Otto van Brunswijk (1175-1218), die op dat moment strijdt om de kroon van het Heilige Roomse Rijk. Met de verloving hoopt Hendrik invloed te krijgen op de toekomstige keizer. Na jaren van strijd wordt Otto gekroond tot keizer Otto IV. Een aantal jaar later trouwen Maria en Otto in de Sint-Servaasbasiliek in Maastricht. Maria is vanaf dat moment keizerin van het Heilige Roomse Rijk. Lang kan Maria niet genieten van haar positie. Otto heeft als keizer in korte tijd veel vijanden gemaakt (waaronder de paus), en er is een plan gaande om hem te vervangen. Na een pijnlijke nederlaag in de Slag bij Bouvines vlucht het keizerlijk paar naar Keulen, en later naar Brunswijk. Daar abdiceert Otto en sterft hij niet veel later in zijn kasteel Harzburg.

Gezant en onderhandelaar 

Maria keert terug naar het hof van haar vader en vervult een belangrijke functie als gezant en onderhandelaar. Op oorkondes uit deze periode is haar naam veelvuldig terug te vinden. Niet veel later trouwt ze nog één keer, met graaf Willem I van Holland (1168-1222). Willem overlijdt echter al twee jaar later. Uit dit huwelijk verkrijgt Maria de stad Dordrecht. Ze raakt actief betrokken bij het bestuur van de stad en zal er de rest van haar leven met enige regelmaat verblijven. Ook vandaag de dag wordt Maria in Dordrecht herinnert als een belangrijke factor in de ontwikkeling van de jonge stad.

Centrum van cultureel en hoofs leven

Als Maria na de dood van haar vader de heerlijkheid Helmond krijgt zet ze zich ook hier in voor de ontwikkeling van de stad en de omliggende gebieden. Ze neemt intrek in een houten burcht, die later bekend zal staan als 't Oude Huys. Maria bouwt haar vesting uit tot een centrum van cultureel en hoofs leven waar geregeld dichters en muzikanten verblijven. Veel van haar tijd gaat echter ook op aan de totstandkoming van haar klooster Locus Imperatricis. Dit klooster in Binderen, niet ver van Helmond, zou tot ver na Maria's dood in 1260 een geliefde plek blijven voor 'reine maagden uit adellijk geslacht'.

De expositie is samengesteld door Christie van der Haak. (1950, Den Haag) en is vanaf 28 januari te zien tot 25 oktober, in Kasteel Helmond. Meer info: museumhelmond.nl

Meer berichten