Logo nieuwsblad-traverse.nl


Beelden voor een kerststal zijn tegenwoordig vaak duur. Deze Nederlandse groep uit de periode tussen de Eerste en Tweede Wereldoorlog tikte Harry Verdijsseldonck op de kop op een rommelmarkt voor 10 euro. Foto: Idor van Duppen.
Beelden voor een kerststal zijn tegenwoordig vaak duur. Deze Nederlandse groep uit de periode tussen de Eerste en Tweede Wereldoorlog tikte Harry Verdijsseldonck op de kop op een rommelmarkt voor 10 euro. Foto: Idor van Duppen. (Foto: Idor van Duppen)

Kerststallen door de eeuwen heen

Kerstmis is een feest van licht in de duisternis. Een kerstboom hoort daar bij – met verlichting natuurlijk. Hoewel het tegenwoordig minder vaak voorkomt zie je in veel huiskamers, maar ook elders, met kerst een kerststal verschijnen. Waar komt het idee van een kerststal eigenlijk vandaan. Harry Verdijsseldonck uit Asten verzamelt al 30 jaar kerststallen en heeft er inmiddels 1700 bij elkaar. Hij weet wel het een ander te vertellen over de kerststal.

Hoe lang bestaat het idee van de kerststal al? Harry Verdijsseldonck denkt even na: "Er zijn in de catacomben van Rome in de muur gekraste afbeeldingen teruggevonden, dat zou het oudste voorbeeld moeten zijn. Daarnaast was in kerken vaak een afbeelding van een kribbe met os en ezel te zien. Die os en ezel worden ook al in het oude testament genoemd (Jesaja) en zijn later in verband gebracht met de kribbe waarin Jezus lag. Ze verschijnen al sinds de derde eeuw in afbeeldingen. De kerststal is zeker een symbool uit de katholieke traditie."

Naast Maria, Jozef en Jezus met de os en de ezel verschijnen andere beelden. In afbeeldingen zijn de drie wijzen uit het oosten al sinds de tweede eeuw present. Later doen ook engelen en herders met schapen hun intrede.

Het echte idee van de kerststal komt van Franciscus van Assisi die in 1223, met de zegen van de paus, een levende kerststal liet zien. Hij was geïnspireerd door een bezoek aan de geboorteplaats van Christus in het Heilige Land.

Het idee van het uitbeelden van de geboorteplaats nam vervolgens een vlucht. Eerst was het alleen de adel en de kerk die zich de beelden konden veroorloven, later, vanaf de 19e eeuw, begon ook de burgerij belangstelling voor kerststallen te krijgen.

De kerststal kent allerlei verschijningsvormen: losse beelden, kerstgroepen uit één stuk of uit meerdere stukken, panelen in hout of in brons of kunsthars gegoten groepen. Dat geeft ook al meteen aan dat beelden in heel veel materialen worden en werden gemaakt: houtsnijwerk, gips, brons of andere legeringen, kunsthars, en nog veel meer.

De afkomst van een groep beelden bepaalt ook de aanblik. Harry Verdijsseldonck vertelt dat in China in het begin geen zwarte Balthasar bij de drie wijzen werd gemaakt. Groepen uit Mexico hebben geen mannelijke herders. Het is daar gebruikelijk dat vrouwen en kinderen schapen hoeden. Daar waar bij ons hooguit een fluitende herder te zien is, blijkt Zuid-Amerika toch verknocht aan het ritme en verschijnen daar beelden van trommelende herders.

In de loop der tijd zijn kerststallen steeds verder uitgebreid. Harry Verdijsseldonck is in het bezit van een groep uit Südtirol die maar liefst 80 beelden bevat.

reageer als eerste
Meer berichten


Shopbox